Oorzaken daklekkages top-30

Vanaf windkracht 8 neemt de kans op stormschade behoorlijk toe. Na de storm is een inspectie van het dak aan te raden. Naarmate gebouwen hoger zijn wordt het echter steeds lastiger om weggewaaide of verschoven dakpannen te kunnen opmerken. Soms kun je vanuit een dakraam bijvoorbeeld beter het dak van de buren zien dan het dak van jezelf. Heb je de schade niet tijdig ontdekt, dan krijg je meestal te maken met lekkages en loopt het schadebedrag snel op.

Dakpannen kunnen gescheurd of kapot zijn zonder dat dit vanaf beneden is te zien. Het zorgt uiteindelijk wel voor lekkages als er langere tijd water doorheen sijpelt. Er zijn verschillende redenen dat dakpannen kapot kunnen zijn. Bij storm kunnen er bv. dakpannen of nokvorsten van het eigen dak of van het dak van de buren op het dak terecht zijn gekomen. Rondvliegende dakpannen veroorzaken dan schade aan andere dakpannen, kilgoten, zonnepanelen en dakgoten.

Vooral bij flinke stormen waaien loszittende loodslabben massaal weg. Vaak komt dit door de ouderdom van het voegwerk van de schoorstenen, maar we zien het ook regelmatig bij nieuwe woningen. Rondom een schoorsteen gaat het bij storm hevig te keer door de vacuümwerking achter de schoorsteen en turbulentie. De zogenaamde loketten waaien dan op en helemaal weg, waarna het water langs de schoorsteen naar beneden loopt.

In de gunstigste situatie loopt het water van een verstopte dakgoot aan de voorzijde over de dakgoot heen. Vaak zien we echter dat het water ook aan de binnenzijde een uitweg vindt en in dat geval geeft het flinke lekkages in de spauwmuur of aan de binnenmuren en plafonds. Het is helaas één van de meest voorkomende lekkageoorzaken die ook nog eens goed te voorkomen is...

Soms treffen we hele rijen verzakte pannen aan en dan weten we eigenlijk al hoe laat het is. Niet alleen de pannen zijn dan verzakt, maar ook de panlatten. Vaak komt dit doordat de spijkers zijn doorgeroest, waarmee de panlatten vastgespijkerd zijn. Onder het gewicht van de pannen zakken dan vaak meerdere rijen naar onderen toe tot wel 15 rijen onder elkaar. Eén stadium verder en alles komt van het dak af.

De schades op de foto zijn het gevolg van storm Eunice van 18 februari 2022. Het is dan duidelijk wat de oorzaak was. Helaas komt het vaker voor dat er daklekkages zijn nadat er zonnepanelen zijn aangelegd. Het kan zijn dat de montagesteunen onder de dakpannen er voor zorgen dat pannen niet meer goed aansluiten, maar vaker komt het voor dat pannen gebroken zijn doordat er op de pannen of de montagerailsen wordt gelopen.

Platte daken zijn vaak voorzien van een asfaltbitumenlaag en die heeft onderhoud nodig. Dat komt doordat ze erg onderhevig zijn aan de verschillende weersomstandigheden. Een jaarlijkse inspectie is dan ook verstandig. Daarbij is het belangrijk om de hemelwaterafvoerputten netjes schoon te maken, algen en plantgroei te verwijderen, eventueel de grindlaag aan te vullen en de randen en de hoeken te controleren.

Nokvorsten zijn de bovenste pannen op een nok of een hoekkeper. Vroeger werden deze vastgelegd op de nokconstructie met cementmortel. Tegenwoordig worden ook vaak flexibele materialen gebruikt zoals flexim en worden nokvorsten ook geschroeft en voorzien van een ondervorst. Welke methode ook wordt gebruikt, als er beschadigingen zijn, dan leidt dit vaak tot lekkages.

Een groot deel van de lekkages die we tegenkomen wordt veroorzaakt door opengewaaide stukken lood aan de schoorsteen, de zogenaamde loketten. Deze loketten zijn ingewerkt in de voegen van de schoorsteen en zorgen er voor dat regenwater netjes wordt afgevoerd via de dakpannen. De loketten overlappen elkaar en door hun gewicht en door het aankloppen in de juiste vorm sluiten deze netjes af. Bij storm en rukwinden rondom de schoorsteen waaien de loketten regelmatig weg of ontstaan er opening die niet meer goed afsluiten.

Een kilgoot is een dakgoot die in een zogeheten kilkeper loopt. Op dit deel van het dak komen twee schuine daken bij elkaar, waarbij de kilgoot het water afvoert. De kilgoot zelf was vroeger meestal van zink of lood en tegenwoordig meestal van kunststof. Problemen ontstaan als de kilgoot verstopt raakt met bladeren, takken, mos en ander materiaal. De afvoer van het regenwater wordt dan versperd, waarna het water linksom of rechtom een andere weg naar beneden zoekt.

Voegwerk van cementmortel veroudert onder invloed van de weesromstandigheden, maar ook door condensvorming van binnenuit. Dat laatste gebeurde bijvoorbeeld door de vervanging van kolen- en houtkachels door aardgaskachels. De rookgassen van aardgaskachels zijn een stuk minder warm, waardoor de gassen in het bovenste deel van de kachel veel sneller afkoelen en condenseren. We komen regelmatig schoorstenen tegen waar je de gemetselde stenen bijna stuk voor stuk kunt wegpakken met de hand.

Dilatatievoegen worden gebruikt in constructies die krimpen en uitzetten, zoals grote gebouwen, bruggen en wegen. Dilatatievoegen in gemetselde muren voorkomen dat er scheuren ontstaan en worden ook wel uitzetvoeg genoemd. Deze is gemaakt van elastische kit, maar ook deze kit veroudert na verloop van tijd, waarna er gaten kunnen ontstaan en lekkages het gevolg zijn.

Roestvorming van ijzeren constructieonderdelen kan voor veel schade zorgen. Roest ontstaat doordat er vocht bij het metaal komt. En ijzeroxide heeft een groter volume dan ijzer, dus zet roestend ijzer uit en drukt het stenen uit elkaar. We komen dit regelmatig tegen bij schoorsteenkappen die met keilbouten zijn verankerd, bij oude antennesteunen, balustrades, etc. Nadat de stenen letterlijk uit hun voegen zijn gebarsten, ligt de weg open voor lekkages.

Oorzaken van lekkages rondom dakramen zijn van de buitenkant meestal niet te zien. Rondom de dakramen zijn speciale gootstukken aangebracht voor een waterdichte afsluiting tussen dakraam en dak. Als deze gootstukken verstopt raken met bladeren, mos, grond en vuil, wordt het regenwater gedwongen om een andere route naar beneden te zoeken. Daarbij komt het water buiten de gootstukken op het dakbeschot terecht, waarna de ellende begint.

Loodslabben hebben ook niet het eeuwige leven. Na verloop van tijd worden ze broos en kwetsbaar en vallen er scheuren en gaten in. Vervanging is dan de enige juiste oplossing, maar meestal past dit niet goed in de (financiële) planning van de klant. Om de acute wateroverlast te stoppen wordt daarom vaak een noodreparatie uitgevoerd en een echte renovatie langer uitgesteld.

Kit is mooi spul, maar net als andere bouwmaterialen veroudert ook kit. Aangezien kit meestal is bedoeld om het water buiten te houden verzaken slechte kitnaden dus waterlekkages in de woning. Dat kan bij de ramen zijn, bij dilatatievoegen, bij ontluchtingspijpen, afwateringspijpen etc.

Eigenlijk is er maar weinig opgewassen tegen een flinke sneeuwstorm met jachtsneeuw, zoals storm Darcy op 7 februari 2021. Darcy was van de code rood en woedde door heel Nederland. Diverse van onze klanten kregen te maken met wateroverlast nadat de stuifsneeuw was gaan smelten. Zolang het koud genoeg is ligt de opgehoopte stuifsneeuw rustig te wachten op het dakbeschot of op andere geheime plaatsen, maar zodra het boven nul komt starten de lekkages.

Kappen waaien natuurlijk niet zomaar weg. Verdwenen kappen zaten niet goed bevestigd, zijn afgebroken door ouderdom of nooit meer teruggeplaatst na veranderingen aan schoorstenen. Verdwenen kappen van schoorstenen geven niet direct wateroverlast. Het regenwater komt dan in eerste instantie terecht in de schoorsteen. Verdwenen ontluchtingskappen geven vaak wel direct wateroverlast, omdat regenwater dan terecht komt in woonruimtes, keukens, afzuigkappen etc.

Het gebeurt niet vaak, maar soms komen we bij lekkagemeldingen vreemde zaken tegen, zoals loodslabben die verkeerd zijn aangebracht. Een loodslab van een dakdoorvoer moet aan de onderzijde over de dakpannen heen liggen en aan de bovenzijde onder de dakpannen. Als de bovenste loodslab OP de pannen ligt, dan komt er heel veel water naar binnen.

Na de asbestplaten kwamen de vezelcement golfplaten. Op zich een prima product voor overkappingen, schuren en stallen. Golfplaten op leeftijd worden echter broos, gaan scheuren en zijn niet meer te vertrouwen. In dit stadium geven ze veel lekkages en noodreparaties blijft vaak dweilen met de kraan open. Vezelcementplaten bestaan nog steeds en zijn een goedkoop alternatief als geïsoleerde stalen damwandplaten niet noodzakelijk zijn. Met de juiste hulpmiddelen zijn oude platen goed te vervangen door nieuwe.

Schoorstenen worden aan de bovenzijde afgedicht met metselwerk en een cementmortellaag of met een deksteen. In beide situaties kunnen door veroudering scheuren ontstaan, waarna het regenwater de schoorsteen in loopt en vochtproblemen in de schoorsteen ontstaan. De toplaag scheurt ook vaak omdat er ijzeren montagemiddelen zijn gebruikt voor schoorsteenkappen, zoals keilbouten. Als deze gaan roesten zetten ze uit en drukken de stenen kapot.

Zelfventilerende ondervorsten worden gebruikt om nokconstructies te beschermen tegen vocht, muizen en vogels. Ze worden toegepast onder de nokvorsten, maar ook voor de hoekkeperafwerking. Ooit hadden we een moeilijk te traceren lekkage in de buurt van een hoekkeper, dit is een schuin naar beneden lopende aansluiting van twee dakvlakken. Uiteindelijk bleek een fors gat in de ondervorst de veroorzaker van de lekkage. Bij regen uit een bepaalde hoek, trad steeds wateroverlast op de zolder op, terwijl het dak er keurig uitzag.

Dakgoten zijn soms bekleed met dakleer om het water af te voeren naar de regenpijp. Bij beschadigingen van deze binnenafwerking komt regenwater terecht in de houten constructie met de dakgoot, waarna de dakgoot wegrot en gaat lekken. De beschadingen ontstaan natuurlijk niet zo maar. Ze worden meestal veroorzaakt door rondvliegende dakpannen tijdens heftige stormen zoals Eunice op 18 februari 2021.

Net als bij een verstopte kilgoot stroomt het water over de kilgoot heen als er geen opstaande rand is. In dit geval was het een kilgoot van lood, waarvan de opstaande rand was platgedrukt. Aan het dakbeschot was te zien dat er langere tijd water had gestroomd. We hebben de kilgoot weer netjes in vorm gebracht en de opstaande rand weer omhoog gezet.

Dakdoorvoeren zijn gemaakt voor een bepaald type pan. Als een verkeerd type dakdoorvoer wordt gebruikt sluit deze niet goed aan op de pannen en ontstaat er ruimte voor lekkages. Enerzijds zijn er holle ruimtes tussen de dakdoorvoer en de pannen en anderzijds passen sommige pannen niet meer goed op de onderliggende pannen, zodat ook daar ruimte ontstaat.

Ook de levensduur van kachelpijpen is eindig. Doorgeroeste kachelpijpen of ontuchtingspijpen laten regenwater naar binnen stromen, waarna lekkages het gevolg zijn.

Aan de foto is duidelijk te zien wat hier is misgegaan. De loodslab van de afvoerpijp heeft langere tijd niet goed aangesloten gezeten op het dak, waarna het dakbeschot voor een deel is weggerot. Uiteraard had dit lekkages tot gevolg in de woning zelf.

Grote industrieloodsen met lange overspanningen hebben forse dakgoten met een groot aantal regenpijpen die het regenwater naar onderen afvoeren. De regenpijpen zelf hebben ook nog eens een grote diameter en dat is echt nodig. Bij stortbuien vangen de daken enorme hoeveelheden water op dat allemaal afgevoerd moet worden. Als dat niet op tijd lukt, dan stroomt de dakgoot over en komt het water naar binnen in dezelfde grote hoeveelheden.

Opgewaaide zinken daken zijn natuurlijk stormschades van de buitencategorie, maar dat was storm Eunice op 18 februari 2021 ook. De eerste dagen na Eunice hebben we vooral daken veilig gesteld, want op heel veel plaatsen lagen nokvorsten, dakpannen, goten en zonnepanelen op gevaarlijke plaatsen. Zoals ook dit zinken dak van een dakkapel.

Loodvervangende slabben zijn een alternatief voor de loden slabben, maar natuurlijk niet zo zwaar. Het lood werd vroeger ook nog eens met een rubberen hamer of loodklopper in de juiste vorm op de pannen geklopt en meestal ging dat lang goed. Loodvervangende slabben waaien nog al eens op, waarna de regen vrij spel heeft als het in een stormpje horizontaal komt aanzetten.